نقص مادرزادی قلب

نقص مادرزادی قلب چیست؟

بیماری هایی که در زمان جنینی اتفاق می افتد را نقص مادر زادی می گویند.

در صورتی که قلب جنین تکامل و رشد صحیحی نداشته باشد مشکلاتی را در دوران نوزادی به وجود می آورد.

رشد نکردن رگ های خونی نزدیک قلب به صورت طبیعی را، نوعی بیماری قلبی به نام نقص مادرزادی قلب می گویند.

اکثر بیماری هایی که در قلب ایجاد می‌شود یا موجب ایجاد انسداد در خونرسانی قلب شده و یا موجب می گردد که جریان خون به قلب به صورت غیر طبیعی رخ دهد و نهایتا موجب ایجاد اختلال در عملکرد قلب می‌شوند.

یکسری از این نقص های مادرزادی قلب نیاز به درمان در دوران کودکی ندارد و با گذشت زمان برطرف می گردند.

ولی نوعی از آنها نیز وجود دارد که پیچیده بوده و به درمان فوری احتیاج دارند.

بعضی مواقع ممکن است که نوزاد طی چند دوره برای درمان، نیاز به عمل جراحی داشته باشد.

نقص های مادرزادی قلب معمولا ۱ درصد نوزادان را درگیر می کند و علت آن مشخص نیست‌.

گاهی اوقات ابتلای مادر به عفونت ویروسی موجب ایجاد این نقص می گردد.

در بعضی مواقع به دلیل مصرف الکل و مواد مخدر توسط مادر به وجود می آیند و یا علت ژنتیکی دارند.

علائم بیماری های مادر زادی قلبی

علائم وجود بیماری مادرزادی قلبی برای نوزادان

معمولا این نقص ها در ماه های اول تولد نوزاد مشخص می شوند و دارای علائم زیر هستند:

• تغییر در رنگ لب های نوزاد، ناخن های او و زبانش به رنگ آبی و یا خاکستری که به آن سیانوز می گویند.
• داشتن تنفسی سریع و سطحی توسط نوزاد
• وجود تورم در پاها و یا قسمت هایی از شکم و اطراف چشم نوزاد
• داشتن تنگی نفس در زمان شیر خوردن نوزاد

علائم وجود نقص مادرزادی قلب در کودکان بزرگتر

• تنگی نفس در هنگام ورزش کردن و انجام فعالیت‌
• خسته شدن در هنگام فعالیت
• غش کردن در هنگام فعالیت
• متورم شدن دست و مچ پای کودک

علائم نقص مادرزادی دریچه قلب

داشتن دریچه قلب ناسالم در نوزادان و کودکان با علائم زیر همراه است:

• داشتن ضربان قلب بالا و سریع
• متورم شدن پاها ، اطراف چشم و همچنین شکم
• وجود رنگ آبی در لب های نوزاد و پوست وی که به آن سیانوز می گویند.
• خسته شدن و تنفس سریع نوزاد در زمان شیر خوردن

علت ایجاد نقص مادرزادی قلب

اولین تپش های قلب جنین در ۶ هفته اول بارداری رخ می دهد.

رگ هایی که جهت خونرسانی به قلب هستند در این دوره شروع به رشد می کنند.

در این زمان نقایص مادرزادی قلب ایجاد می شوند.

دلیل ایجاد این نقص ها به صورت دقیق مشخص نیست ولی عوامل زیر ممکن است موجب به وجود آمدن این گونه نقص ها شوند:

• عوامل ژنتیکی و ارثی
• داشتن یکسری اختلالات پزشکی و بیماری ها
• استفاده کردن از یکسری داروها
• عوامل محیطی موجود و سبک زندگی مادر
• مصرف سیگار و الکل

عواملی که ریسک ابتلا به بیماری های مادرزادی قلب را بیشتر می کند

از جمله عوامل خطر زا در ابتلا به بیماری های مادرزادی قلب می توان موارد زیر را بیان کرد:

ابتلا به سرخچه

مبتلا شدن مادر به سرخچه در زمان بارداری موجب به وجود آمدن مشکلاتی در قلب جنین می‌شود.

آزمایشات پیش از بارداری نشان دهنده مصون بودن یا نبودن مادر در برابر بیماری سرخچه است.

در صورت مصون نبودن می توان از واکسن سرخچه استفاده نمود.

ابتلا به دیابت

با کنترل کردن قند خون به صورت دقیق پیش از بارداری و در دوران بارداری می توان ریسک ابتلا به بیماری های مادرزادی قلب را کاهش داد.

دیابت دوران بارداری خطر نقص مادرزادی قلب را افزایش نمی دهد.

استفاده از داروها

یکسری از داروها در دوران بارداری ریسک ابتلا به نقص مادرزادی قلب را افزایش می دهند از جمله:

تالیدومید، داروهای مربوط به آکنه، راکوتان، دارو های صرع، داروهای ضد اضطراب و …

• استفاده از الکل در دوران بارداری
• استفاده از سیگار در دوران بارداری
• داشتن سابقه ژنتیکی و خانوادگی

وجود نقایص مادرزادی قلب در خانواده ریسک ابتلای جنین را نیز افزایش می دهد.

وجود کروموزوم ۲۱ که کروموزوم سندروم دان است، ریسک نقص مادرزادی قلب را افزایش می دهد.

نبود بخشی از کروموزوم ۲۲ نیز موجب نقص مادرزادی قلب می گردد.

راه های تشخیص نقص مادرزادی قلب

با مراجعه به پزشک و بررسی های صورت گرفته توسط پزشک می توان به وجود این بیماری می برد.

چنان چه کودکان دارای اختلال در رشد بوده و لب ها و ناخن هایشان تغییر رنگ داشته باشند، پزشک مشکوک به نقص مادرزادی قلب می شود.

پزشک با گوشی به صدای قلب گوش داده و سوفل‌ هایی را می‌ شنود که همه ی آنها خطرناک نیست‌.

ولی یکسری از سوفل‌ ها هستند که ناشی از جریان نامنظم خون به قلب هستند.

آزمایشات تشخیصی که برای نقص های مادرزادی قلب به کار می برند عبارتند از:

استفاده از پالس اکسیمتری

به صورت سنسوری به انگشت کودک وصل شده و اکسیژن خون را اندازه گیری می کند.

چنان چه میزان اکسیژن کم باشد نشانه وجود مشکل در قلب و ریه کودک است.

استفاده از الکتروکاردیوگرام

وسیله ای غیر تهاجمی است که با استفاده از آن فعالیت الکتریکی قلب را بررسی می کند.

با استفاده از آن ریتم قلب و وجود آریتمی مشخص می‌شود.

استفاده از اکوکاردیوگرافی

از طریق انجام اکو چگونگی جریان خون و حرکت دریچه های خون بررسی می‌شود.

این روش را برای جنین هم استفاده می کنند‌.

استفاده از عکس اشعه ایکس برای قفسه سینه

با استفاده از این عکس وضعیتی که قلب و ریه دارد کاملا مشخص شده و بزرگی قلب و نارسائی ها را نشان می دهد.

چنان چه ریه دارای مایعات و یا خون اضافی باشد از طریق این عکس مشخص می گردد.

استفاده از کاتتریزاسیون قلبی

از طریق لوله ای نازک و هدایت آن به سمت قلب اطلاعاتی از جریان خون و عملکرد قلب به دست می آید.

استفاده از ام آر آی

برای نوجوانان و جوانان و بررسی وجود نقص مادرزادی قلب از ام آر آی استفاده می گردد،

تصاویری سه بعدی از قلب ارائه می دهد و می توان با آن حفره های قلب را به طور دقیق اندازه گیری نمود.

راه های درمان نقص مادرزادی قلب

استفاده از دارو

معمولا برای رفع علائم و درمان از دارو استفاده می کنند.

دارو ها به تنهایی و یا همراه با دیگر روش های درمانی کاربرد دارند و از جمله آنها می توان به داروهای زیر اشاره کرد:

• استفاده از داروهای فشار خون
• استفاده از دارو های ادرار آور که موجب کاهش فشار بر قلب میشود.
• داروهای تنظیم کننده ریتم قلب که به عنوان داروهای ضد آریتمی استفاده می‌شوند.

استفاده از جراحی

در صورت وجود نقص مادرزادی شدید در قلب پزشک برای درمان از روش جراحی استفاده می کند که به طریق زیر صورت می گیرد:

روش کاتتریزاسیون قلبی

یکسری از نقص ها را می توان از طریق لوله کاتتر ترمیم کرد.

به گونه ای که نیاز به جراحی باز نباشد.

برای رفع سوراخ های قلب و یا ناحیه های باریک این روش کاربرد دارد.

در این روش پزشک متخصص کاتتر را وارد رگ کرده و به سمت قلب هدایت می کند.

با استفاده از ابزار های جراحی وارد شده از طریق این کاتتر ها اقدام به ترمیم نقص ها می کنند.

انجام جراحی قلب

ممکن است نقص موجود نیاز به جراحی باز و یا جراحی کم تهاجمی داشته باشد که نوع آن بستگی به نقص موجود دارد.

انجام پیوند قلب

چنان چه بیماری قلبی قابل ترمیم نباشد برای درمان باید از پیوند قلب استفاده کرد.

انجام مداخله قلبی جنین

در صورت وجود نقصی جدی در دوران جنینی می توان با استفاده از یکسری روش هایی موجب اصلاح آن نقص شد.

این روش به ندرت مورد استفاده قرار می گیرد و در شرایط خیلی خاص کاربرد دارد.