ریتم نرمال قلب

ریتم نرمال قلب

برای انقباض عضلات بدن و هم چنین عضله قلب به مقدار بسیار کمی نیروی الکتریکی نیاز است.

در مورد عضلات اسکلتی بدن، این نیروی الکتریکی توسط مغز و سیستم عصبی به آنها می رسد.

در قلب این نیروی الکتریکی توسط سلول های ضربان ساز یا پیس میکر قلب تولید می شود.

سلول های ضربان ساز قلب به صورت منظم یک نیروی الکتریکی بسیار خفیف در حد چند میلی ولت تولید می کنند.

از طریق سیستم الکتریکی اختصاصی قلب به عضلات قلب در دهلیزها و بطن رسیده و آنها را به حرکت و انقباض وادار می کند.

پس از انجام هر انقباض این نیروی الکتریکی در قلب خاموش شده و مجددا این چرخه از ابتدا شروع می شود.

در یک قلب نرمال این فرایند در هر دقیقه 60 الی 100 بار و برای تمام عمر تکرار می شود.

ناحیه تولید ضربان قلب گره سینوسی (Sino-Atrial Node, SA Node) نام دارد که در بالاترین قسمت دهلیز راست واقع شده است.

ضربان تولید شده ابتدا وارد عضلات دهلیز راست و چپ شده و آنها را منقبض می کند تا خون موجود در دهلیزها وارد بطن ها شود.

نیروی الکتریکی سپس وارد گره دهلیزی بطنی (Atrio-Ventricular Node, AV Node)، که مابین دهلیزها و بطن ها قرار داده شده است.

سپس از طریق کابل الکتریکی بنام باندل هیس وارد بطن ها می شود.

در ابتدای ورود به بطن ها، باندل هیس به دو باندل شاخه ای کوچکتر بنام باندل شاخه ای راست (Right Bundle Branch, RBB) و باندل شاخه ای چپ (Left Bundle Branch, LBB) تقسیم شده است.

اولی وارد بطن راست و دومی وارد بطن چپ شده و همزمان بطن راست و بطن چپ را منقبض می کنند.

گره سینوسی به عنوان تولید کننده ضربان قلب خود به خود کار می کند و خاصیت اتوماتیک دارد.

با این حال عوامل خارج قلبی هم هستند که می توانند موجب کند شدن یا تند شدن ضربان قلب شوند.

رشته های عصبی سمپاتیک از مغز می آیند و موجب تحریک گره سینوسی می شوند.

این رشته های عصبی در شرایط استرس، هیجان یا فعالیت بدنی ضربان قلب را تا 120 یا 130 هم بالا می برند.

هم چنین تحریک سیست عصبی سمپاتیک موجب ایجاد ضربانات زودرس و نابجا هم در دهلیزها و هم در بطن ها می شود.

رشته های عصبی پاراسمپاتیک یا واگ که از ساقه مغز به قلب می رسند و موجب کند شدن ضربان قلب می گردند.

خواب منظم و کافی به ویژه خواب شبانه و هم چنین ورزش منظم موجب افزایش فعالیت اعصاب واگ قلب و پایین آمدن ضربان قلب خواهند شد.

به همین دلیل ورزشکاران و افراد فعال تعداد ضربان قلب کمتری از افراد غیرفعال دارند.

هم چنین تعداد ضربان قلب در زمان خواب پایین تر از بیداری است.

غیر از رشته های عصبی، هورمون ها هم بر روی تعداد ضربان قلب اثر دارند.

معروف ترین آنها که در زمان هیجان و استرس ترشح می شود، آدرنالین است که از غدد فوق کلیوی آزاد شده و باعث تحریک قلب و افزایش تعداد ضربان قلب می گردد.

ریتم نرمال قلب به ریتمی گفته می شود که در آن ضربان قلب به صورت طبیعی از گره سینوسی شروع شده و با تعداد ضربان بین 60 تا 100 بار در دقیقه، ابتدا دهلیزها و سپس بطن ها تحریک شوند.

هر حالتی غیر از این به آریتمی (Arrythmia)، معروف است..

البته تعداد ضربان قلب از یک فرد به فرد دیگر متفاوت است.

حتی در یک فرد هم درساعات مختلف شبانه روز یکسان نیست.

برای این که تعداد ضربان قلب متاثر از عوامل بسیار زیادی است که هر کدام می توانند تعداد ضربان قلب را افزایش یا کاهش دهند.

حجم خون داخل بدن، فشارخون، انجام فعالیت های بدنی، میزان استراحت، استرس های روحی و جسمی، میزان عضلات بدن و آمادگی جسمانی هر فردی بر روی تعداد ضربان قلب وی اثر دارد.

هم چنین عملکرد ارگان های داخلی و بیماری آنها هم بر روی تعداد ضربان قلب تاثیر دارد.

کم کاری یا پرکاری غده تیرویید، عملکرد کلیه و کبد، کم خونی، وضعیت سلامت ریه، مصرف سیگار، حاملگی و عفونت های بدن.

در کنار این عوامل مصرف برخی داروها هم مهم هستند.

برخی از داروها می توانند موجب کندی ضربان قلب شوند، مانند بسیاری از داروهای خانواده بتا بلوکرها از قبیل پروپرانولول، آتنولول، متوپرولول، بیزوپرولول، کارودیلول و کلسیم بلوکرها از قبیل وراپامیل و دیلتیازم.

آمیودارون و دیگوکسین هم از این داروها هستند.

داروهایی هم هستند که مصرف آنها می تواند ضربان قلب را افزایش دهد.

مانند آملودیپین، آدالات، لووتیروکسین، اسپری های ریه مانند سالبوتامول و تئوفیلین.

آریتمی ها بسیار شایع هستند و از موارد خفیف و بی علامت تا بیماری های مهم و کشنده می توانند متغیر باشند.

توجه به علائم و نشانه های مهم آنها و شناسایی و درمان به موقع آنها می تواند نقش مهمی در کاهش علائم و مرگ و میر افراد داشته باشد.

چگونه ضربان قلب را اندازه بگیریم؟

با استفاده از نبض، ضربان قلب خود را می توانبد اندازه بگیرید.

ریتم ضربان دار خون با حرکات قلب مطابقت دارد و نشان دهنده‌ی ریتم قلب شما است.

با انگشت وسط و انگشت اشاره‌، قسمتی از بدن تان که نبض دارد را محکم فشار دهید.

از رایج‌ترین نقاط برای گرفتن نبض، داخل مچ دست است.

سایر قسمت‌های بدن که نبض تان را نشان می‌دهند، عبارتند از:

• کنار گردن
• حفره‌ی روبروی آرنج
• قسمت انتهایی پنجه‌ی پا

زمانی که نبض تان را پیدا کردید، با کرنومتر، به مدت ۶۰ ثانیه ضربه‌ها را بشمارید.

می توانید به مدت ۱۵ ثانیه ضربان ها را بشمارید و سپس حاصل را در ۴ ضرب کنید.

این اندازه‌گیری، ضربان تقریبی قلب را در حالت استراحت نشان می‌دهد.

چیزی که ضربان قلب “نرمال یا طبیعی” در نظر گرفته می‌شود، به سن و میزان فعالیت بدنی و کار شما بستگی دارد.

تعداد ضربان نرمال قلب در حالت استراحت برای بزرگسالان

در حالت استراحت ضربان قلب طبیعی برای بزرگسالان بین ۶۰ الی ۱۰۰ ضربه در دقیقه می باشد.

بر اساس گروه سنی و جنسیت متفاوت است.

تعداد ضربان نرمال قلب زنان بطور متوسط حدود ۲-۷ ضربه در دقیقه سریع تر از مردان است.

در حالت کلی، باید ضربان قلب در حالت استراحت را تا حد ممکن پایین نگه دارید.

در تحقیقات انجام شده ضربان قلب نرمال در ۴۰ سالگی، مردانی که ضربان قلب بالای ۹۰ داشتند با مردانی که ضربان قلبشان زیر ۸۰ بود مقایسه شدند.

کسانی که ضربان قلب بالاتری نسبت به حالت نرمال داشتند، سه برابر بیشتر در معرض خطر مرگ قرار داشتند.

تعداد ضربان قلب نرمال در زمان استراحت برای کودکان

هنگامی که سن کمی دارید، ریتم قلبتان خیلی سریع‌تر از زمانی باشد که بزرگ‌تر می‌شوید.

محدوده‌ی ضربان قلب نرمال نوزاد و کودکان به شرح زیر می باشد.

• تعداد ضربان نرمال قلب در نوزادان: ۱۰۰ تا ۱۶۰ ضربه در دقیقه
• ضربان نرمال قلب در ۰ تا ۵ ماهگی: ۹۰ تا ۱۵۰ ضربه در دقیقه
• تعداد ضربان نرمال قلب در ۶ تا ۱۲ ماهگی: ۸۰ تا ۱۴۰ ضربه در دقیقه
• ضربان نرمال قلب در ۱ تا ۳ سالگی: ۸۰ تا ۱۳۰ ضربه در دقیقه
• تعداد ضربان نرمال قلب در ۳ تا ۵ سالگی: ۸۰ تا ۱۲۰ ضربه در دقیقه
• ضربان نرمال قلب در ۶ تا ۱۰ سالگی: ۷۰ تا ۱۱۰ ضربه در دقیقه
• تعداد ضربان نرمال قلب در ۱۱ تا ۱۴ سالگی: ۶۰ تا ۱۰۵ ضربه در دقیقه

تعداد ضربان قلب نرمال در بارداری

تعداد ضربان قلب عادی در بارداری کمی بیشتر از زمانی است که باردار نیستید.

ضربان قلب نرمال خانم ها در حالت استراحت حدود ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقهمی باشد.

در دوران بارداری به دلیل افزایش حجم خون و تغییرات هورمونی، ضربان قلب عددی با ۱۰ تا ۲۰ ضربه در دقیقه بیشتر می شود و ممکن است تپش قلب بارداری بگیرند.

چه عواملی باعث تغییرات ضربان قلب می شوند؟

عوامل زیادی باعث تغییر در ضربان قلب می شود.

کم آبی

هنگامی که بدن کم آب باشد، حجم خون نیز کاهش پیدا می‌کند.

قلب برای مقابله با این موضوع بیشتر و شدید‌تر خون را پمپ می‌کند.

در این صورت امکان دارد شما ضربان قلب خودتان را بفهمید و ضربان نامنظم یا تپش قلب بگیرید.

تامین آب بدن و رفع کم‌آبی عامل مهمی برای تنظیم ضربان قلب بوده که فواید عدیده دیگر نیز دارد.

توصیه می‌شود زنان در طول روز ۸-۶ لیوان آب معادل ۶/۱ لیتر و مردان ۱۰-۸ لیوان آب معادل ۲ لیتر آب بنوشند.

تب و عفونت

در مواقع مقابله بدن با عفونت و وجود تب طبیعی است که ضربان قلب بالا برود.

 

قلب در این شرایط باید خون رسانی و اکسیژن بیشتری به سلول ها و سیستم ایمنی برساند، بنابراین در دقیقه بیشتر باید بتپد.

در عفونت‌های ویروسی نظیر کووید-۱۹ نیز ضربان قلب برای مبارزه با عوامل عفونت بالا می‌رود.

داروها

برخی از داروها نیز ممکن است روی ضربان قلب تاثیر داشته‌ باشند.

دارویی مانند بتا بلاکرها ضربان قلب را پایین می‌آورند و برعکس دارو های درمان آسم ضربان را افزایش می دهند.

اگر با شروع مصرف دارویی دچار تغییرات ضربان قلب شده و احساس غیر طبیعی داشتید با پزشک متخصص مانند دکتر صدف اصفهانی صحبت کنید.

بیماری‌های قلبی

در مواقعی که سیستم الکتریکی قلب بخاطر بیماری‌های قلبی اختلال پیدا کند، قلب می‌تواند تند یا آهسته و یا دچار انواع آریتمی‌ها شود.

برخی آریتمی‌ها خطرناک‌تر و برخی نسبتا بی‌خطر هستند.

برای اطلاع از وضعیت سلامت قلب حتما با پزشک متخصص خود صحبت کنید.

بیماری‌های دیگر

بیماری‌های دیگری مانند اختلالات غده تیروئید، کم خونی و بیماری های عفونی نیز ممکن است روی ضربان قلب تاثیر بگذارند.

چرا باید ضربان قلب خود را چک کنیم؟

گرفتن پالس و یا ضربان قلب می‌تواند علاوه بر مشخص کردن آهسته و یا تند بودن آن منظم و یا منظم نبودن آن را نیز مشخص کند.

نامنظمی ضربان قب باعث ایجاد آریتمی های گوناگونی می شود.

که از متداول ترین آنها فیبریلاسیون دهلیزی است که خطر بروز سکته را در افراد افزایش می‌دهد.

رقیق کننده های خون این احتمال را کاهش می‌دهند.

در خانه پالس خود را چک کنید و یا از پزشک خود بخواهید این کار را برای شما انجام دهد.

عوامل تاثیرگذار بر تعداد ضربان نرمال قلب در حالت استراحت

عوامل متعددی ممکن است بر ضربان قلب در حالت استراحت تاثیر بگذارند از جمله:

• افزایش سن
• جنسیت: زنان حدود ۲-۷ bpm بیشتر از مردان است.
• افازیش دمای هوا
• احساس استرس، اضطراب یا حتی شادی
• موقعیت بدن
• داروهایی مانند داروهای ضد افسردگی و مسدود کننده‌های بتا

بیماری های افزایش دهنده ضربان قلب در حالت استراحت

نوشیدن زیاد الکل می‌تواند منجر به یک اختلال پزشکی اورژانسی شود که به فیبریلاسیون دهلیزی معروف است.

دیگر دلایل پزشکی برای افزیش ضربان قلب عبارتند از:

• کم خونی
• عفونت
• تپش قلب بالا
• افزایش سطح هورمون تیروئید
• واکنش دارویی
• تاکی کاردی سینوسی نامناسب

نحوه نرمال کردن ضربان قلب در حالت استراحت

اگر ضربان قلب شما در حالت استراحت بدون هیج دلیلی بالا بود، ورزش منظم راهی عالی برای کاهش آن در دراز مدت است.

کسانی که به طور متداول و منظم ورزش می کنند، ضربان قلب کمتری نسبت به دیگران دارند.

مرکز مبارزه با بیماری‌ها CDC توصیه می‌کند که بزرگسالان حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته را به انجام تمرینات قدرتی و هوازی اختصاص دهند.

راه‌های دیگری هم برای کنترل سلامتی و کاهش ضربان قلب وجود دارند.

این موارد عبارتند از:

• کاهش مصرف قهوه و الکل یا ترک آن‌ها
• عدم استعمال سیگار
• مصرف غذاهای سالم برای حفظ وزن سالم
• تمرین تکنیک‌های ریلکسیشن همچون تنفس عمیق و مدیتیشن

ضربان قلب هدف در حین ورزش

ورزش برای سلامتی ضروری می باشد، اما نباید در آن زیاده‌روی کنید.

بر اساس گروه سنی خود باید بدانید که حداکثر ضربان قلبتان چقدر بالاست.

در حین ورزش، ضربان قلب زیاد می شود.

هنگام تمرین برای تناسب اندام، به خاطر بسپارید که نباید فشار زیادی به قلب وارد کنید.

با این حال، برای اینکه در طول ورزش، اکسیژن و انرژی بیشتری برای بقیه‌ی بدن فراهم شود، باید ضربان قلبتان افزایش پیدا کند.

ضربان قلب به دلیل فعالیت بدنی زیاد می شود، اما کاهش کلی ضربان قلب هدف در طول زمان امکان‌پذیر است.

قلب برای رساندن مواد مغذی و اکسیژن لازم به نقاط مختلف بدن کار کمتری می‌کند، به همین دلیل عملکرد مؤثرتری خواهد داشت.

هدف از انجام تمرینات قلبی عروقی، کاهش ضربان قلب هدف است.

ضربان قلب ایده آل با افزایش سن کاهش پیدا می‌کند.

ورزش می تواند ریتم کلی قلب را کاهش دهد.

انجمن قلب آمریکا اعلام کرده که حداکثر ضربان قلب هنگام ورزش باید حدوداً برابر با ۲۲۰ ضربان در دقیقه منهای سن فرد باشد.

تاثیر آریتمی بر ضربان نرمال قلب چیست؟

به ریتم غیر طبیعی قلب، آریتمی قلب می گویند.

علائم آریتمی قلبی در سنین مختلف بسته به نوع خاص و شدت آریتمی می‌تواند متفاوت باشد.

این بیماری باعث تند شدن ضربان قلب، خیلی کند شدن آن یا نامنظم شدن ضربان قلب می‌شود.

چهار نوع اصلی آریتمی وجود دارد:

• تاکی کاردی
• برادی کاردی
• آریتمی فوق بطنی
• آریتمی بطنی

ضربان قلب سریع (تاکی کاردی) چیست؟

اگر هنگام استراحت، ضربان قلب بالای ۱۰۰ ضربه در دقیقه باشد، این ضربان سریع تلقی می‌شود.

این مشکل می تواند به خیلی از مشکلات مختلف سلامتی مرتبط باشد.

طبیعی است که ضربان قلب هنگام ورزش یا زمانی که بدن در حال مبارزه با عفونت است افزایش پیدا کند.

افرادی که ضربان قلب بالای 90 هم دارند باید راه های کاهش ضربان قلب را در پیش بگیرند.

اگر متوجه افزایش ناگهانی ضربان قلب خود شدید و علائمی مانند سرگیجه، ضعف یا تپش قلب را تجربه کردید، حتما با یک متخصص قلب و عروق مانند خانم دکتر صدف اصفهانی مشورت کنید.

ضربان قلب آهسته (برادی کاردی) چیست؟

ضربان قلبی که در حالت استراحت زیر ۶۰ ضربه در دقیقه باشد، آهسته در نظر گرفته می‌شود.

آهسته بودن ضربان برای برخی افراد طبیعی می باشد.

کاملاً عادی است که افرادی که زیاد ورزش می‌کنند ضربان قلب در حالت استراحت ۶۰ ضربان در دقیقه یا کمتر داشته باشند.

اگر ضربان قلب آهسته برای شما طبیعی نیست ، این حالت می‌تواند نشان‌دهنده‌ی مشکلی در قلب شما باشد.

حتما در زمانی که ضربان قلبتان کندتر از حد معمول است و احساس ضعف، خستگی یا سرگیجه داشتید، باید با یک متخصص قلب و عروق صحبت کنید.