دایسکشن آئورت

شریان آئورت چیست؟

به شریان اصلی بدن که موجب انتقال خونی سرشار از اکسیژن، از قلب فرد به دیگر اندام های موجود در بدن وی می گردد، شریان آئورت می گویند.

دیواره های آئورت عبارتند از:

• لایه‌ های داخلی که به Intima معروف است.
• لایه های میانی که به Media معروف است‌.
• لایه‌ های بیرونی که به Adventitia معروف است‌.

دایسکشن آئورت

زمانی که دیواره های داخلی موجود در شریان آئورت به دلیل وجود ضعف، دچار پارگی و یا سوراخ شده باشد باعث خارج شدن خون از این پارگی شده و نتیجه آن ایجاد جدایی بین لایه های میانی و داخلی موجود در شریان آئورت است.

رسیدگی به پارگی شریان آئورت دارای اهمیت زیادی است و چنان چه درمان نگردد موجب از بین رفتن شریان و همچنین مرگ فرد می‌شود.

انواع دایسکشن آئورت

دارای دو نوع اصلی به قرار زیر است:

دایسکشن نوع A

دایسکشن آئورت از نوع A که به آن Stanford Type A Aortic Dissection نیز می گویند.

محل ایجاد آن در نزدیکی قلب بوده و برای فرد بسیار تهدید کننده است و زندگی وی را تحت تاثیر قرار می‌ دهد.

جهت درمان کردن این نوع از پارگی آئورت اقدام به انجام جراحی قلب باز می کنند تا قسمت پاره شده را ترمیم کنند.

این نوع از پارگی آئورت نسبت به نوع دیگر آن شایع ‌تر بوده و باعث درگیری تمام طول آئورت می‌شود.

دایسکشن نوع B

دایسکشن نوع B که به آن Stanford Type B Aortic Dissection می گویند.

در این نوع از پارگی آئورت معمولاً پارگی در محلی دورتر از قلب صورت می ‌گیرد و به شکل آئورتی نزولی در قسمت شکم ایجاد می‌شود.

جراحی این نوع از پارگی آئورت با توجه به اینکه در کدام قسمت پارگی وجود دارد صورت می گیرد.

در این نوع جراحی از دستگاهی به نام دستگاه پیوند استنت استفاده می کنند.

دلیل ابتلا به دایسکشن آئورت

این بیماری معمولاً به دلیل ضعیف شدن دیواره آئورت رخ می ‌دهد ولی یک سری عوامل زمینه‌ساز نیز باعث بروز آن می‌ شوند از جمله:

• مبتلا شدن فرد به سندرم ماریان
• وجود دریچه آئورتی که به صورت دو لتی است
• وجود فشار خون بالا که به صورت کنترل نشده است
• داشتن سابقه در زمینه ی ابتلا به بیماری‌ های آئورت
• در صورت وارد شدن آسیب به فرد و همچنین وارد شدن ضربه مانند ضربات ناشی از افتادن از ارتفاع
• استفاده از مواد مخدری چون مصرف کوکائین و مصرف کردن شیشه

عواملی که ریسک ابتلا به بیماری دایسکشن آئورت را بالا می برد

• در صورت باردار بودن فرد
• در صورت ابتلا به آترواسکلروز
• استفاده از مواد مخدری چون کوکائین
• ابتلا به بیماری ‌های مادرزادی چون داشتن دریچه آئورت دو لتی
• داشتن میزان کلسترول بالا
• مصرف کردن سیگار و دخانیات
• داشتن سن بالا یعنی بین ۶۰ تا ۶۵ سال
• داشتن بیماری ‌های مربوط به دریچه آئورت
• انجام ورزش ‌های سنگینی چون پاورلیفتینگ
• داشتن میزان فشار خون بالا
• ابتلا به آنوریسم‌ آئورت

علائم دایسکشن آئورت

این بیماری معمولاً با علائم زیر همراه است:

• موجب ایجاد نفس تنگی می‌ شود.
• موجب غش کردن فرد می‌ شود.
• باعث ایجاد عرق شدید می‌ شود.
• سوفل قلبی را ایجاد می کند.
• باعث می‌شود که فشار خون فرد کاهش یابد.
• باعث می‌شود که فرد بینایی خود را از دست بدهد.
• باعث ایجاد نبض ضعیف و نبض بسیار سریع می‌شود.
• باعث ایجاد سبکی در سر و گیجی در فرد می‌شود.
• فرد احساس پارگی و یا چاقو خوردن در قسمت قفسه سینه می‌کند.
• باعث ایجاد دردی تیز و شدید در ناحیه قفسه سینه می‌شود.
• علائمی چون علائم سکته مغزی را به همراه دارد مثل فلج شدن یک سمت از بدن و یا ایجاد مشکل در حرف زدن فرد

تفاوت بین آنوریسم‌ آئورت و دایسکشن آئورت

آنوریسم‌ آئورت به برآمدگی ایجاد شده روی آئورت می گویند که به صورت حباب بوده و در نقاط ضعیف شده آئورت ایجاد می‌گردد.

آنوریسم آئورت موجب ایجاد پارگی آئورت و یا دایسکشن آئورت می‌شود.

دایسکشن آئورت موجب ایجاد سوراخ در قسمت دیواره ی آئورت می‌شود و لایه های میانی و لایه‌ های داخلی آئورت را از هم جدا می ‌کند و معمولا در طول آئورت رخ می دهد و روی رگ های شاخه ای نیز تاثیر می گذارد.

روش ‌های تشخیص دایسکشن آئورت

هر چه پارگی آئورت زودتر تشخیص داده شود، احتمال درمان موفقیت آمیز آن بیشتر است.

این وضعیت تهدید کننده زندگی اغلب به طور ناگهانی رخ می دهد و در اورژانس بیمارستان تشخیص داده می شود.

پزشک در مورد سابقه پزشکی بیمار می پرسد و به صداهای غیر طبیعی قلب گوش می دهد.

این صداها با نام سوفل یا مرمر شناخته می شوند و بیانگر نشت خون از دریچه آئورت هستند.

پزشک فشار خون دو بازوی بیمار را بررسی می کند و به دنبال تفاوت قابل توجهی خواهد بود.

یک تفاوت معنی دار به این معنی است که جریان خون در یک بازو به دلیل پارگی آئورت به شدت کاهش می یابد.

آزمایش های تصویربرداری برای تایید اینکه بیمار پارگی آئورت دارد انجام می شود.

با مراجعه به پزشک متخصص همچون دکتر صدف اصفهانی و بررسی بیمار توسط پزشک برای تشخیص بهتر روش ‌های تشخیصی زیر مورد استفاده قرار می ‌گیرد:

• انجام دادن سی تی اسکن از قلب
• انجام دادن ام آر آی از قلب
• انجام دادن تصویربرداری با استفاده از اشعه ایکس
• انجام دادن اکوکاردیوگرام ترانس مری
• انجام دادن اکوکاردیوگرام ترانس توراسیک

اشعه ایکس

این آزمایش از قلب، ریه ها و آئورت عکس می گیرد تا ببیند آیا آئورت گشاد شده است یا خیر.

سی تی اسکن

سی تی اسکن تصاویر مقطعی از قفسه سینه یا شکم می گیرد. پزشکان از این آزمایش برای بررسی محل و اندازه پارگی آئورت استفاده می کنند.

اکوکاردیوگرافی ترانس مری

این آزمایش از امواج صوتی برای ایجاد تصاویر قلب استفاده می کند.

تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)

پزشک شما ممکن است این آزمایش را برای بدست آوردن نماهای مقطعی از آئورت تجویز کند.

آنژیوگرافی رزونانس مغناطیسی (MRA)

این آزمایش جریان خون را از طریق آئورت و سایر رگ های خونی بررسی می کند.

پیشگیری از ابتلا به دایسکشن آئورت

مردانی که دارای میانگین سنی ۶۵ تا ۷۵ سال هستند باید غربالگری اولتراسوند را جهت آنوریسم آئورت انجام دهند زیرا هرچه این بیماری زودتر تشخیص داده شود بهتر می‌ توان در جهت درمان آن اقدام کرد.

چنان چه فرد مبتلا به بیماری‌ های قلبی باشد باید موارد زیر را انجام دهد:

• هرگونه علائمی را که مشاهده کرد سریعاً آن را به گزارش دهد.
• به طور مرتب تحت معاینات پزشکی قرار گیرد.
• سلامت قلب خود را مرتباً از طریق ورزش و رژیم غذایی سالم حفظ کند.
• داروهای مربوط به فشار خون و داروهایی که پزشک تجویز کرده را مطابق با دستور مصرف کند.

راه‌ های درمان دایسکشن آئورت

این بیماری جزو آن دسته از بیماری‌ هایی است که باید فوراً تحت درمان قرار گیرد.

روش درمانی مورد استفاده برای آن با توجه به وضعیت بیمار و علائمی که دارد مشخص می‌گردد.

از جمله روش ‌های رایج برای درمان این بیماری می ‌توان موارد زیر را بیان نمود:

استفاده از دارو

با مصرف دارو برای درمان این بیماری، بیماری ‌هایی چون فشار خون درمان می ‌گردد و همچنین داروهایی را جهت مهار کردن ACE، داروهایی جهت مسدود کردن بتا، مسکن هایی جهت کنترل درد و داروهایی جهت جلوگیری از انعقاد خون، به کار می گیرند.

انجام جراحی قلب

این روش درمان به صورت های زیر انجام می‌ گیرد:

انجام جراحی قلب باز

در این روش جراحی، پزشک قفسه سینه را باز می کند و آئورت آسیب دیده را با پیوند جایگزین می کند. جریان خون به طور معمول از طریق پیوند جریان می یابد.

برای ترمیم کردن دایسکشن آئورت از نوع A، از این روش استفاده می ‌کنند و قسمتی از آئورت که دچار پارگی شده است را با استفاده از رگ جدید پیوند می ‌زنند.

در غیر این صورت همان قسمت پاره شده را با استفاده از استنت مورد ترمیم قرار می دهند.

جراحی به وسیله اندووسکولار

در صورت ابتلا به دایسکشن آئورت نوع B از روش اندووسکولار استفاده می کنند.

در مواقعی که نمی ‌توانند برای فرد جراحی قلب باز را انجام دهند، این روش را به کار می ‌گیرند.

در این روش با قرار دادن استنت در قسمت پاره شده آن را ترمیم می ‌کنند و جلوی خونریزی را می‌ گیرند.

برای رفع و ترمیم آئورت با این روش، پزشک برشی در رگ خونی بالای ران ایجاد می کند.

سپس پزشک یک لوله مخصوص به نام “گرافت استنت” را در رگ خونی قرار می دهد.

لوله قبل از اینکه در ظرف قرار گیرد تا می شود. هنگامی که لوله در داخل رگ خونی قرار گرفت، پزشک آن را در قسمت آسیب دیده آئورت قرار می دهد تا فلپ ایجاد شده توسط دایسکشن را نگه دارد.

سپس جراح پیوند استنت تا شده را باز می کند. این نوع پیوند نیازی به قرار دادن بخیه در محل خود ندارد و جریان خون از طریق پیوند استنت بازیابی می شود.

افرادی که دیسکسیون آئورت ترمیم نشده در آئورت نزولی دارند به درمان مادام العمر نیاز دارند. آنها باید روزانه یک یا چند داروی فشار خون مصرف کنید.

از ورزش های شدید خودداری کنید، به طور منظم با آزمایش های تصویربرداری پیگیری کنید، که می تواند بررسی کند که آیا تشریح بزرگتر می شود یا خون از رگ نشت می کند.

مراقبت های لازم بعد از انجام جراحی

بعد از انجام جراحی بیمار باید مراقبت ‌های زیر را انجام دهد تا زودتر بهبود پیدا کند:

• باید مراقب زخم خود باشد تا دچار عفونت نشود.
• داروهایی که پزشک تجویز می ‌کند را سر وقت و کامل مصرف کند.
• باید میزان فشار خون و ضربان قلب را مورد بررسی قرار دهد و آن را در حالت نرمال نگه دارد.
• باید استراحت کافی داشته باشد و در روز حدود ۶ تا ۸ ساعت بخوابد.
• از رژیم غذایی سالم و مرتبط با سلامت قلب و عروق استفاده کند.
• از مصرف سیگار و یا مشروبات الکلی خودداری کند.
• در صورت وجود تب و لرز و خوب نشدن آن به پزشک مراجعه کند.
• استرس و یا اضطراب خود را کنترل کند.
• مرتبا خود را مورد آزمایش و چکاپ قرار دهد.

عوارض ابتلا به دایسکشن آئورت

دایسکشن آئورت یکی از مهم ترین بیماری های قلبی عروقی است و اهمیت آن به دلیل کشنده بودن آن است.

این بیماری میزان مرگ و میر و عوارض بالایی دارد، به طوری که در صورت عدم درمان، تا 25 درصد مبتلایان به دایسکشن آئورت در روز اول و تا 50 درصد در هفته اول جان خود را از دست می دهند.

با توجه به مرگ و میر و عوارض بالای این بیماری، آشنایی با علائم و علل دایسکشن آئورت بسیار مهم است.

در صورت جدی نگرفتن این بیماری فرد با عارضه ‌های زیر روبرو می‌شود:

• امکان ایجاد سکته حاد قلبی وجود دارد.
• امکان ایجاد مرگ ناگهانی وجود دارد.
• امکان دارد که بین عضله قلب و کیسه قلب مایعی جمع گردد.
• ممکن است که به دریچه آئورت آسیب وارد شود.

ضروری است در صورت مواجه شدن با این بیماری به پزشک متخصص چون دکتر صدف اصفهانی مراجعه نمایید.