کاردیومیوپاتی (بیماری عضله قلب)

کاردیومیوپاتی، نوعی عارضه قلبی مانند پرولاپس دریچه میترال است که موجب دشوار شدن عمل پمپاژ توسط قلب می شود. این بیماری شامل انواع مختلفی می شود.

کاردیومیوپاتی یا بیماری عضله قلب چیست؟

کاردیومیوپاتی به عنوان عارضه ای عضلانی در قلب شناخته می شود که موجب بزرگ شدن قلب و ضخیم، شل یا سفت شدن ماهیچه های قلب می شود.

ابتلا به این بیماری در مواردی خاص ممکن است باعث جایگزینی بافت عضلانی قلب با گوشت اضافه شود.

هر چه وخامت این بیماری بیشتر شود، عملکرد قلب در پمپاژ خون و حفظ ریتم طبیعی الکتریکی نیز ضعیف تر شده و مشکلاتی از قبیل نارسایی قلبی یا آریتمی قلبی در شخص بروز پیدا خواهد کرد.

انواع کاردیومیوپاتی

بیماری کاردیومیوپاتی دارای انواع مختلفی است که برخی از شایع ترین آنها شامل موارد زیر می شوند:

کاردیومیوپاتی آریتموژنیک بطن راست (ARVC)

این نوع از بیماری کاردیومیوپاتی بیشتر سمت راست قلب و بطن راست را درگیر می کند، البته در صورت پیشرفت، احتمال سرایت اختلال عضلانی به بطن چپ نیز وجود خواهد داشت.

در این عارضه که بیشتر به دلایل ژنتیکی رخ می دهد، بافت بطن راست با بافت چربی جایگزین می شود و تخریب بافت بطن راست موجب آریتمی و بی نظمی ضربان قلب می گردد.

در این بیماری، بافت عضلانی بطن راست با بافت چربی جایگزین می‌شود.

این مشکل که عمدتاً ژنتیکی و ارثی است، باعث نارسایی و بزرگی بطن راست می‌شود.

در آینده، بیماری بافت آسیب‌دیده بطن راست می‌تواند باعث آریتمی و انقباض نامنظم قلب شود.

کاردیومیوپاتی آریتموژنیک بطن راست که ARVC نیز نامیده می‌شود اغلب در زنان و در سنین جوانی رخ می‌دهد و معمولاً علائم پیشرونده‌ای دارد و علائم بیماری به مرور زمان بدتر می‌شود.

درمان این بیماری نیاز به استفاده از داروهای نارسایی قلبی همراه با نظارت برای کنترل و درمان آریتمی‌های قلبی دارد.

کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (HCM)

در این نوع عارضه قلبی، عضلات قلب به صورتی غیر عادی شروع به رشد می کنند و دیواره قلب تا چندین برابر حالت معمول ضخیم می شود.

با وجود این ضخامت اما عمل انقباض این ماهیچه ها به درستی انجام نمی شود و در اثر کوچک شدن حفره داخلی قلب علائم نارسایی قلبی و درد در قفسه سینه در شخص بیمار بروز پیدا می کند.

بیماری کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (HCM) به دلایل ژنتیکی ایجاد می شود و معمولا از سنین کودکی و نوجوانی شروع شده و در سنین جوانی به بالاترین شدت خود می رسد.

در بسیاری از مبتلایان به این بیماری ممکن است هیچ گونه علامت یا ناراحتی قلبی در مراحل اولیه بیماری مشاهده نشود و تنها با نوار قلب و آزمایشات پزشکی احتمال تشخیص وجود دارد.

از جمله خطرناکترین عوارضی که در اثر این بیماری ایجاد می شود می توان به ایجاد آریتمی قلبی و ایست قلبی اشاره نمود که در بین مبتلایان ورزشکار و جوان احتمال وقوع بیشتری دارند.

کاردیومیوپاتی محدودکننده (RCM)

در این نوع بیماری عضله قلب، دیواره‌های حفره‌های قلب سفت و مقاوم می‌شوند، اما قدرت انقباضی آنها دست نخورده باقی می‌ماند.

این نوع کاردیومیوپاتی در اثر رسوب مواد فیبری و کلاژنی در دیواره قلب ایجاد می‌شود که باعث می‌شود قلب انعطاف‌پذیری و توانایی پذیرش خون را از دست بدهد و حفره‌های قلب نتوانند خون کافی را در هنگام استراحت قلب در خود جای دهند.

به همین دلیل، این نوع کاردیومیوپاتی، محدودکننده نامیده می‌شود.

در نتیجه این بیماری و به دلیل بازگشت خون به ریه‌ها، افراد مبتلا به این بیماری اغلب در هنگام فعالیت یا استراحت دچار تنگی نفس می‌شوند.

کاردیومیوپاتی متسع (DCM)

این نوع از بیماری کاردیومیوپاتی موجب شل و ضعیف شدن عضلات قلب و در نتیجه بزرگ شدن حفره های قلب، نارسایی و ضعف قلب خواهد شد.

افراد مبتلا به این عارضه علائم نارسایی قلب از قبیل تنگی نفس و ضعف را مشاهده می کنند و در صورت بررسی های پزشکی و اکوکاردیوگرافی، وجود این بیماری تشخیص داده می شود.

این بیماری بیشتر به دلایل اکتسابی در طول زندگی بروز پیدا می کند و عوامل مختلفی از جمله مصرف الکل یا شیمی درمانی می توانند زمینه ساز بروز بیماری اتساعی قلبی شوند.

این نوع کاردیومیوپاتی، علل و زمینه ژنتیکی و ارثی کمتری خواهد داشت و بیشتر در اثر بیماری‌ها و مشکلات اکتسابی در طول زندگی به وجود می آید.

علت ابتلا به کاردیومیوپاتی چیست؟

همان طور که گفته شد، انواع مختلفی از بیماری کاردیومیوپاتی وجود دارد که هر کدام ممکن است به دلایل مختلفی در شخص بروز پیدا کنند و بر همین اساس نمی توان یک عامل خاص را زمینه ساز این بیماری به شمار آورد.

با این وجود برخی از مهمترین عواملی که می توانند باعث این عارضه قلبی شوند عبارتند از:

• دلایل ژنتیکی و ارثی از جمله جهش ‌های ژنتیکی
• ابتلا به بیماریهای روماتولوژی
• نفوذ عوامل عفونی و میکروبی به بافت قلب
• کمبود ویتامین ‌ها و برخی مواد معدنی
• مصرف الکل و مواد مخدر

ژنتیک و وراثت

جهش‌های ژنتیکی، چه در بدو تولد و چه بعداً وجود داشته باشند، علت اصلی و شاخص بسیاری از کاردیومیوپاتی‌ها هستند.

در برخی از انواع کاردیومیوپاتی، مانند HCM – کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک – نقش ژنتیک برجسته‌تر از سایرین است.

گاهی اوقات تغییرات ژنتیکی علت بیماری نیستند، اما می‌توانند زمینه‌ساز اثرات مضر محیطی و اکتسابی شوند و زمینه‌ساز بیماری شوند.

بیماری‌های روماتولوژی

برخی از بیماری‌های روماتیسمی و بافت همبند باعث بیماری عضله قلب می شوند.

به عنوان مثال، آرتریت روماتوئید، لوپوس و اسکلرودرمی می‌توانند باعث ایجاد یا تشدید بیماری عضله قلب شوند.

عفونت‌ها

برخی از میکروب‌ها و عوامل عفونی می‌توانند مستقیماً به عضله قلب نفوذ کرده و باعث کاردیومیوپاتی شوند یا می‌توانند در نتیجه پاسخ ایمنی بدن و مقاومت در برابر عوامل میکروبی و از طریق آنتی‌بادی‌ها و سلول‌های ایمنی، عضله قلب را نیز درگیر کنند.

هپاتیت C، ویروس فلج اطفال، عفونت گلو و سرخجه به ویژه در کودکان، سل و بسیاری از باکتری‌ها و ویروس‌ها می‌توانند باعث این بیماری شوند.

کمبود ویتامین

کمبود برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی طبیعی مانند ویتامین B1، نیاسین و اسید فولیک می‌تواند در تشدید کاردیومیوپاتی نقش داشته باشد.

مصرف الکل و مواد مخدر

الکل یکی از شناخته‌شده‌ترین سموم قلبی است که می‌تواند باعث نارسایی و ضعف قلب شود.

علاوه بر این، مصرف مواد مخدر، به ویژه انواع صنعتی آن که به عنوان آمفتامین و قرص اکس فروخته می‌شوند، می‌تواند منجر به نارسایی قلبی و آسیب دائمی شود.

علائم کاردیومیوپاتی

هر چند ابتلا با این بیماری ممکن است با علائم خفیفی همراه باشد که شخص بیمار متوجه آنها نشود اما با تشدید این بیماری علائمی از قبیل موارد زیر در فرد مبتلا مشاهده خواهد شد:

• احساس از نفس افتادن
• ورم بدن(شکم، پا و کف پا)
• احساس سبکی سر یا ضعف عمومی بدن
• سنگین شدن سینه یا درد در ناحیه قفسه سینه
• ریتم غیر طبیعی قلب

چه کسانی در معرض ابتلا به كاردیومیوپاتی هستند؟

كارديوميوپاتي مي تواند در همه سنین تأثير بگذارد. افراد که دارای یکی از بیماری ها و علائم زیر هستند، در خطر بیشتر برای مبتلا شدن به این بیماری هستند:

• سابقه خانوادگی كارديوميوپاتي
• حمله قلبي ناگهاني يا نارسايي قلبي
• بیماری قلبی عروقی
• دیابت
• چاقی شدید
• فشار خون بالا بلند مدت
• مصرف مشروبات الکلی
• عفونت های خاص

کاردیومیوپاتی چه اثری روی قلب می گذارد؟

ابتلا به بیماری کاردیومیوپاتی می تواند موجب بروز اثرات و عوارض متعددی بر روی قلب انسان شود که برخی از مهمترین آنها عبارتند از:

• ایجاد لخته های خون به دلیل درست پمپاژ نشدن خون
• بزرگ شدن حفره های قلب به دلیل شل و ضعیف شدن قلب
• بزرگ شدن قلب و در نتیجه بسته شدن دریچه های قلب
• افزایش احتمال خطر سکته قلبی
• احتمال بروز نارسایی های قلبی
• ایجاد ریتم غیر طبیعی در قلب

تشخیص کاردیومیوپاتی

تشخیص کاردیومیوپاتی و افتراق انواع مختلف آن با شرح حال و معاینه شروع می شود و در ادامه برای تشخیص و بررسی بهتر لازم است از یک یا چند روش تشخیصی زیر استفاده نمود:

• نوار قلب
• اکوکاردیوگرافی
• سی تی اسکن قلب
• انجام MRI قلبی
• استفاده از هولتر ریتم قلب
• تست ورزش
• تست های ژنتیکی و بررسی سوابق فامیلی

آیا کاردیومیوپاتی قابل درمان است؟

بیماری کاردیومیوپاتی در بیشتر موارد درمانی قطعی ندارد و روش های درمانی مختلف موجود تنها می توانند به منظور کاهش علائم بیماری، کاهش سرعت پیشرفت بیماری، کنترل و کاهش عوارض بیماری و جلوگیری از نارسایی قلبی انجام ‌شوند.

در صورت مشاهده هرگونه علامتی که نشان دهنده عوارض قلبی بود باید بلافاصله به پزشک مراجعه شود.

تشخیص و درمان زود هنگام این بیماری می توان نقش بسیار موثری در عدم پیشرفت آن داشته باشد.

روش های درمانی کاردیومیوپاتی

درمان بیماری کاردیومیوپاتی به نوع و پیشرفت آن بستگی دارد و پزشک پس از انجام آزمایشهای تشخیصی روش درمان متناسب با بیمار را تجویز خواهد کرد.

در ادامه به بررسی برخی از روشهای درمان این عارضه قلبی می پردازیم؛

کاردیوورژن یا ابلیشن

این روش به عنوان نوعی عمل تهاجمی قلبی شناخته می شود که با استفاده از انرژی گرمایی یا سرمایی اسکارهای جزئی بر روی دیواره قلب ایجاد می شود.

انجام این عمل موجب کنترل علائم و عوارض ناشی از آریتمی قلب یا ضربان نامنظم قلب خواهد شد و ریتم قلب را به حالت نرمال باز می گرداند.

باتری قلب یا دفیبریلاتورهای قلبی قابل کاشت (ICD ها)

روش دیگر درمان بیماری کاردیومیوپاتی استفاده از دستگاه دفیبریلاتور کاشتنی قلبی (ICD) ( دستگاهی کوچک که با باتری کار می کند) می باشد.

این دستگاه در قفسه سینه فرد قرار جای داده می شود و وظیفه دارد که ضربان های غیر طبیعی قلب (آریتمی) را تشخیص داده و متوقف کند.

دستگاه ICD به صورت مستمر بر ضربان قلب نظارت دارد و در مواقع ضروری با ایجاد شوک های الکتریکی، ریتم قلب را به حالت طبیعی تغییر می دهد.

جراحی یا پیوند قلب در موارد نادر

در بسیاری موارد درمان بیماری کاردیومیوپاتی با روشهای دارویی، جراحی یا استفاده از دستگاه های مختلف امکان پذیر است.

در موارد نادری که درمان با هیچ یک از روشهای دیگر امکان پذیر نباشد به ناچار باید عمل پیوند قلب انجام شود.

چگونه میتوان خطر ابتلا به کاردیومیوپاتی را کاهش داد؟

هیچ راهی برای پیشگیری از انواع مادرزادی ( ارثی) کاردیومیوپاتی وجود ندارد.

شما میتوانید برای کاهش خطر ابتلا به بیماری هایی که میتواند منجر به کاردیومیوپاتی شود، اقداماتی انجام دهید.

دقت داشته باشید کسانی که سبک زندگی سالمی را دنبال می‌کنند، کمتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند و می‌توانند زندگی سالمی داشته باشند.

توصیه می‌شود از مصرف مواد مخدر غیرقانونی، الکل و دخانیات به شدت خودداری کنید و غذاهای سالم را در رژیم غذایی خود بگنجانید.

استراحت و خواب کافی نیز نقش مؤثری در حفظ سلامت قلب دارد و کسانی که برنامه خواب استانداردی تنظیم می‌کنند، کمتر به اختلالات قلبی مانند کاردیومیوپاتی یا بیماری عضله قلب مبتلا می‌شوند.

می‌توانید با مدیریت اضطراب و استرس از بروز این بیماری جلوگیری کنید. خوب است بدانید افرادی که مرتباً ورزش می‌کنند و خیلی بی‌تحرک نیستند، کمتر به کاردیومیوپاتی مبتلا می‌شوند.

سعی کنید در طول روز فعالیت بدنی کافی داشته باشید.

برخی از این مراحل عبارتند از:

• برای کنترل میوکاردیوپاتی فشار خون خود را کنترل کنید.
• برای درمان کاردیومیوپاتی کلسترول خود را در محدوده سالم نگه دارید.
• مدیریت شرایط زمینه ای مانند آپنه خواب یا دیابت برای درمان یا کنترل میوکاردیوپاتی
• برنامه ریزی معاینات منظم با یک ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی
• مصرف تمام داروها طبق دستور