آریتمی های قلبی

در حالت عادی سلول‌هایی در قلب سیگنال‌های الکتریکی ایجاد می‌کنند، این سیگنال‌ها از قلب عبور کرده و سبب منقبض شدن عضله قلب می‌شود و ضربان قلب رخ می‌دهد.

ناحیه تولید ضربان قلب گره سینوسی (Sino-Atrial Node, SA Node) نام دارد که در بالاترین قسمت دهلیز راست واقع شده است.

ضربان تولید شده ابتدا وارد عضلات دهلیز راست و چپ شده و آنها را منقبض می کند تا خون موجود در دهلیز ها وارد بطن ها شود.

نیروی الکتریکی وارد گره دهلیزی بطنی (Atrio-Ventricular Node, AV Node)، که مابین دهلیز ها و بطن ها قرار دارد شده و سپس از طریق کابل الکتریکی بنام باندل هیس وارد بطن ها می شود.

در ابتدای ورود به بطن ها، باندل هیس به دو باندل شاخه ای کوچکتر بنام باندل شاخه ای راست (Right Bundle Branch, RBB) و باندل شاخه ای چپ (Left Bundle Branch, LBB) تقسیم شده که اولی وارد بطن راست و دومی وارد بطن چپ شده و همزمان بطن راست و بطن چپ را منقبض می کنند.

ریتم نرمال قلب یعنی ضربان قلب بین 60 تا 100 بار در دقیقه، منظم و با شروع انقباض از گره سینوسی در بالای قلب و انتقال از مسیر هدایتی قلب تا بطن ها هر حالتی غیر از این را اختلال ریتم قلب یا آریتمی خواهیم گفت.

آریتمی ها بسیار متنوع بوده و به انواع مختلف تقسیم می شوند ولی در یک تقسیم بندی کلی آریتمی ها یا موجب تعداد ضربان کم قلب می شوند.

به آنها برادیکاردی (Bradycardia) گفته می شود یا موجب تعداد ضربان بیشتر از نرمال قلب می شوند که به آنها تاکیکاردی (Tachycardia) اطلاق می شود.

ضربان طبیعی قلب

قلب چهار حفره دارد؛ دو دهلیز در بالا و دو بطن در پایین.

هماهنگی ضربان‌ها توسط ضربان‌ساز طبیعی قلب یعنی گره سینوسی–دهلیزی (SA) در دهلیز راست انجام می‌شود.

این گره پیام‌های الکتریکی را تولید می‌کند و با ارسال آن‌ها به دهلیزها، موجب انقباض و حرکت خون به سمت بطن‌ها می‌شود.

سپس سیگنال‌ها به گره دهلیزی–بطنی (AV) می‌رسند، جایی که اندکی کند می‌شوند تا بطن‌ها فرصت کافی برای پر شدن با خون داشته باشند.

پس از این تأخیر طبیعی، پیام‌ها وارد بطن‌ها شده و انقباض آنها، خون را به ریه‌ها و دیگر بخش‌های بدن پمپ می‌کند.

این نظم دقیق الکتریکی و مکانیکی، اساس ضربان طبیعی قلب است و هرگونه اختلال در آن می‌تواند نشانه مشکلی در سیستم هدایتی یا عملکرد قلب باشد.

ضربان قلب طبیعی در حالت استراحت برای اکثر بزرگسالان بین 60 تا 100 ضربان در دقیقه است.

ضربان قلب در حالت استراحت کمتر از 60 ضربان در دقیقه، برادی کاردی نامیده می‌شود. برخی از افراد، به ویژه افراد جوان‌تر یا کسانی که تناسب اندام بیشتری دارند، ممکن است به طور طبیعی ضربان قلب آهسته‌تری داشته باشند.

ضربان قلب در حالت استراحت بیش از 100 ضربان در دقیقه، تاکی کاردی نامیده می‌شود.

اگر ضربان قلب شما به طور مداوم بالای 100 ضربان در دقیقه یا کمتر از 60 ضربان در دقیقه باشد، باید برای معاینه به پزشک مراجعه کنید.

انواع آریتمی های قلبی

پزشکان آریتمی قلبی را نه تنها بر اساس محل آن‌ها، بلکه بر اساس تغییری که در ضربان قلبی ایجاد می‌کنند انواع آریتمی قلب را طبقه‌بندی می‌کنند، انواع آریتمی های قلبی عبارتند از:

ریتم طبیعی تند یا کند

تعداد ضربان قلب انسان بالغ در حالت استراحت مابین 60 تا 100 بار در دقیقه است.

البته تعداد ضربان قلب از یک فرد به فرد دیگر متفاوت است.

حتی در یک فرد هم درساعات مختلف شبانه روز یکسان نیست.

برای این که تعداد ضربان قلب متاثر از عوامل بسیار زیادی است که هر کدام می توانند تعداد ضربان قلب را افزایش یا کاهش دهند.

به عنوان مثال حجم خون داخل بدن، فشارخون، انجام فعالیت های بدنی، میزان استراحت، استرس های روحی و جسمی، میزان عضلات بدن و آمادگی جسمانی هر فردی بر روی تعداد ضربان قلب وی اثر دارد.

عملکرد ارگان های داخلی و بیماری آنها هم بر روی تعداد ضربان قلب تاثیر دارد مانند کم کاری یا پرکاری غده تیرویید، عملکرد کلیه و کبد، کم خونی، وضعیت سلامت ریه، مصرف سیگار، حاملگی، تب و عفونت های بدن. 

در کنار این عوامل مصرف برخی داروها هم مهم هستند.

برخی از داروها می توانند موجب کندی ضربان قلب شوند مانند بسیاری از داروهای خانواده بتا بلوکرها از قبیل پروپرانولول، آتنولول، متوپرولول، بیزوپرولول، کارودیلول و کلسیم بلوکرها از قبیل وراپامیل و دیلتیازم، آمیودارون و دیگوکسین هم از این داروها هستند.

داروهایی هم هستند که مصرف آنها می تواند ضربان قلب را افزایش دهد مانند آملودیپین، آدالات، لووتیروکسین، اسپری های ریه مانند سالبوتامول و تئوفیلین.

پس در حالت طبیعی اگرچه تعداد ضربان قلب نرمال بین 60 تا 100 بار در دقیقه تعریف شده است، ولی بسیاری از حالت های فیزیولوژیک و طبیعی هستند.

می توانند موجب نوسان ضربان قلب از مقدار 50 بار در دقیقه تا 120 و 130 بار در دقیقه شوند.

این تغییرات به شرطی که علامتی برای فرد ایجاد نکنند می توانند طبیعی قلمداد شوند.

برادیکاردی و تعداد کم ضربان قلب

ابتدا بهتر است علایم برادیکاردی را بشناسیم ضربان کم قلب موجب علائم زیر می شود و شما اگر خودتان یا یکی از اطرافیان شما این علائم را پیدا کرد باید در اولین فرصت به اورژانس مراجعه نمایید.

• علائم ضربان قلب کم
• ضعف و بیحالی مفرط
• احساس خستگی در انجام کارهای روزانه
• احساس سرگیجه
• احساس سبکی سر
• از دست دادن تعادل و افتادن
• بیهوش شدن و سنکوپ

این علائم در برخی از بیماران گذرا بوده و خود به خود اصلاح می گردند ولی در برخی دیگر می‌توانند تا ساعت ها و حتی چند روز هم به طول بینجامند.

علل ضربان قلب پایین عبارتند از عواملی که موجب کاهش عملکرد گره سینوسی می شوند یا هدایت الکتریکی از گره دهلیزی بطنی را آهسته یا متوقف می سازند و عبارتند از:

• مصرف داروهای کاهنده ضربان قلب مانند پروپرانولول، آتنولول، کارودیلول، بیزوپرولول و متوپرولول
• مصرف داروهای کلسیم بلوکر مانند دیلتیازم و وراپامیل
• دیگوکسین
• آمیودارون
• پتاسیم بالای خون
• نارسایی پیشرفته کلیه
• کم کاری غده تیرویید (هیپوتیروییدی)
• بلوک اکتسابی قلب در اثر کهولت و سن زیاد

تاکیکاردی یا تعداد ضربان قلب زیاد

علایم و نشانه های افزایش ضربان قلب می تواند به صورت زیر بروز نماید:

• طپش قلب
• احساس کوبیدن در قفسه سینه
• سرگیجه
• افتادن بر روی زمین و از دست دادن تعادل
• بیهوشی و سنکوپ
• مرگ ناگهانی
• تاکیکاردی می تواند علل متعددی داشته باشد و از مناطق مختلف قلب منشا بگیرد.

تاکیکاردی سینوسی

در اغلب موارد ضربان قلب بالا، علت افزایش ضربان قلب به صورت افزایش فعالیت گره سینوسی است که ضربان ساز اصلی قلب است و اصطلاحا به آن تاکیکاردی سینوسی گفته می شود.

این نوع از ضربان قلب بالا ثانویه به سایر حالات طبیعی و غیر طبیعی بدن است که عبارتند از:

• علت های ضربان قلب زیاد
• کم خونی
• تب و عفونت بدن
• گرمازدگی
• کار و فعالیت بدنی زیاد
• خونریزی و کاهش حجم خون
• کم آبی و از دست دادن آب بدن
• پرکاری غده تیرویید
• افت فشارخون
• استرس های روحی
• اضطراب و حملات پانیک
• کم خوابی و نداشتن خواب شبانه
• مصرف سیگار و مواد محرک
• نوشابه های انرژی زا
• قهوه، کافئین و شکلات
• نداشتن آمادگی جسمانی و عدم فعالیت بدنی برای مدت زمان زیاد
• بیماری ریوی و اکسیژن کم خون
• آمبولی ریه
• بیماری های داخلی مانند نارسایی کلیه و کبد
• حاملگی و بعد از زایمان
• مصرف داروهایی مانند داروهای ضد فشارخون بالا به ویژه آملودیپین
• ایستادن به مدت طولانی یا بلند شدن ناگهانی از حالت نشسته
• اسپری سالبوتامول

ضربانات زودرس یا نابجای قلبی

غیر از تعداد ضربان قلب سایر عوامل هم می توانند به تغییر ریتم نرمال قلب و اصطلاحا آریتمی منجر شوند.

بجز گره سینوسی که تولید کننده ضربان (پیس میکر) اصلی قلب است، سایر قسمت های الکتریکی و عضلانی قلب هم می توانند در شرایط خاص از خود ضربان تولید کنند.

در حالت طبیعی که تعداد ضربان تولید شده توسط گره سینوسی از همه بالاتر است، فعالیت آن موجب خاموش بودن بقیه قسمت ها می گردد.

در شرایطی که تعداد ضربان گره سینوسی بسیار پایین باشد یا در اثر عوامل تحریکی که موجب تحریک سایر نواحی قلب می شوند.

بقیه قسمت ها هم می توانند از خود ضربان تولید کنند که به آنها ضربان زودرس قلبی یا ضربان نابجای قلبی گفته می شود(Premature Beat).

این ضربانات زودرس در افراد می توانند بدون علامت باشند یا به صورت طپش قلب و توقف لحظه ای قلب، احساس شوند.

فیبریلاسیون دهلیزی AF

فیبریلاسیون دهلیزی (Atrial Fibrillation)، یکی از آریتمی های مهم دهلیزی و قلب است.

این بیماری که شیوع آن با افزایش سن بیشتر می شود، زمانی ایجاد می شود که ضربان قلب به جای گره سینوسی که تولید کننده اصلی ضربان قلب است، از عضلات دهلیز (به ویژه دهلیز چپ) شروع می شود.

به این صورت که قسمت های مختلف دهلیز شروع به تحریک کردن قلب می‌کنند و عضله دهلیزی به جای انقباض منظم یک سری حرکات ظریف و نامنظم انجام میدهد. 

اهمیت فیبریلاسیون دهلیزی به دلیل خطر تولید لخته های خون در داخل دهلیز چپ (Left Atrium, LA) و حفره کناری آن به نام گوشک دهلیز چپ (LA Appendix, LAA) است که این لخته می تواند از قلب خارج شده و با رفتن به مغز و سایر اعضای بدن موجب بروز سکته مغزی (Stroke) و انسداد عروق سایر اعضای بدن گردد.

افرادی که AF دارند و خطر بالایی برای آمبولی به مغز یا سایر اعضای بدن دارند، باید از داروهای ضد انعقاد خون استفاده نمایند تا از این خطر کاسته شود. 

تاکیکاردی حمله ای PSVT

در این نوع از تاکیکاردی ضربان قلب به ناگاه افزایش پیدا می کند و قلب شروع به انقباض با ضربان های خیلی بالا در حد 150 بار در دقیقه می کند.

این حملات که اکثرا به دنبال استرس های عصبی و عصبانیت رخ می دهند، معمولا چند دقیقه طول کشیده و همان گونه که ناگهانی شروع شده بودند، به صورت ناگهانی هم خاتمه پیدا می کنند.

علامت شایع با این نوع از آریتمی قلبی طپش قلب شدید، گاها سرگیجه و ندرتا علایم ضعف و افتادن بر روی زمین و درد سینه است.

چون محل شروع این نوع از آریتمی در مسیرهای هدایتی بالای بطن است لذا اسم این آریتمی تاکیکاردی حمله ای فوق بطنی است.

علت اصلی PSVT وجود مسیرهای هدایتی اضافه در قلب است.

20 درصد انسان‌ها در بدو تولد مسیرهای هدایتی اضافه در قلب خود دارند که در شراط خاصی می توانند موجب چرخش غیرطبیعی جریان الکتریکی قلب به دور خود و ایجاد ضربان قلب بالا به صورت ناگهانی گردند.

اگرچه این آریتمی خودبخودی یا با مداخلات کم پزشکی برطرف می شود ولی اگر به دفعات زیادی تکرار شوند یا با علایم شدیدی خود را نشان دهند، عامل زمینه ساز آنها که همان مسیرهای اضافه داخل قلب است باید از بین برده شوند.

این کار به وسیله روشی موسوم به EPS و Ablation انجام می شود.

تاکیکاردی و فیبریلاسیون بطنی VT & VF

گاها منشا آریتمی عضلات بطن است.

در شرایط خاصی (که اکثر آنها در اثر بیماری قلبی است) قسمتی از عضله بطنی خاصیت ضربان سازی پیدا می کند.

شروع به انقباض منظم با ضربان قلب بسیار بالا می کند که به آن تاکیکاردی بطنی (Ventricular Tachycardia, VT) گفته می شود.

اگر VT با استفاده از شوک قلبی و احیای قلب درمان نشود، در ادامه تشدید شده و به “فیبریلاسیون بطنی (Ventricular Fibrillation, VF ) و ایست کامل قلبی تبدیل خواهد شد.

این نوع از آریتمی ها که در حال حاضر شایع ترین علت مرگ و میر انسان ها هستند، اکثرا به دنبال حمله حاد قلبی یا در افرادی که سابقه عمل جراحی قلبی یا بیماری مهم قلبی دارند، روی می دهد.

عدم درمان آنها موجب ایست کامل قلبی و مرگ می شود.

بیشتر افرادی که این نوع از آریتمی های قلبی را داشته اند و درمان شده اند، یا افرادی که زمینه قلبی ایجاد این نوع از آریتمی ها را دارند، باید به وسیله دستگاه تولید شوک قلبی داخل قلبی (ICD) که در زیر پوست کاشته می شود، درمان شوند.

تا در صورت بروز این نوع از آریتمی های کشنده با دادن شوک، از پیشرفت علایم و مرگ آنها جلوگیری شود.

علائم آریتمی قلبی

آریتمی قلبی ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد. با این حال، برخی از آزمایشات اولیه و الکتروکاردیوگرام وجود آن را مشخص می کند.

اینکه آیا یک فرد تاکی کاردی یا آریتمی برادی کاردی دارد، بر نوع علائم تأثیر می گذارد. به عنوان مثال، علائمی مانند موارد زیر در آریتمی تاکی کاردی مشاهده می شود:

• سرگیجه
• تنگی نفس
• ضعف ناگهانی و شدید
• غش یا سنکوپ
• درد قفسه سینه

اگر فردی آریتمی برادی کاردی داشته باشد، ممکن است علائم زیر را تجربه کند:

• درد قفسه سینه
• عدم تمرکز یا سردرگمی
• احساس خستگی و سرگیجه
• ضربان قلب سریع و تنگی نفس
• ناتوانی در انجام ورزش های معمولی
• غش کردن
• تعریق غیر طبیعی

لازم به ذکر است که گاهی حتی با وجود علائم، مشکل آریتمی جدی نیست و نیازی به درمان ندارد.

این در حالی است که برخی از آریتمی های خطرناک و تهدید کننده هیچ علامتی ندارند.

در نتیجه بروز نارسایی قلبی و حتی سکته مغزی در اثر این نوع آریتمی ها اجتناب ناپذیر خواهد بود.

چه موقع مراجعه به متخصص قلب ضروری است؟

آریتمی‌های قلبی زمانی رخ می‌دهند که ریتم تپش قلب منظم نباشد و فرد احساس کند ضربانش خیلی سریع، خیلی آهسته یا همراه با تپش‌های زودرس است.

این اختلال می‌تواند باعث کاهش پمپاژ مؤثر خون شده و علائمی مانند تنگی نفس، ضعف، گیجی، سبکی سر، درد یا فشار قفسه سینه و حتی غش ایجاد کند.

مشاهده هر یک از این نشانه‌ها نشانه‌ای جدی است و نیاز به مراجعه سریع به متخصص قلب دارد.

یکی از خطرناک‌ترین انواع آریتمی، فیبریلاسیون بطنی است؛ حالتی که پیام‌های الکتریکی بسیار سریع و نامنظم باعث انقباض بی‌فایده بطن‌ها می‌شوند.

در این وضعیت فشار خون ناگهان افت کرده، جریان خون اعضای حیاتی متوقف می‌شود و فرد طی چند ثانیه بی‌هوش شده و توان تنفس را از دست می‌دهد.

در چنین شرایطی باید فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

اگر فرد آموزش‌دیده‌ای حضور ندارد، انجام CPR دستی تا رسیدن نیروهای امدادی می‌تواند جریان خون حیاتی را حفظ کند.

آریتمی‌های خطرناک قلبی

آریتمی‌های خطرناک قلبی به اختلالاتی در نظم ضربان قلب گفته می‌شود که امکان دارد تهدیدکننده حیات باشند.

این نوع آریتمی‌ها مانند فیبریلاسیون بطنی یا تاکی‌کاردی بطنی پایدار می‌توانند باعث اختلال در پمپاژ مؤثر قلب شده و باعث کاهش جریان خون به اندام‌ها یا حتی ایست قلبی می شود.

علائم و نشانه های آن‌ها شامل سرگیجه، غش، تنگی نفس یا طپش قلب شدید می باشد.

تشخیص زودهنگام با نوار قلب (ECG) و اقدامات درمانی سریع، مانند دارو، شوک الکتریکی (دفیبریلاسیون) یا استفاده از دستگاه‌های کاشتنی نقش حیاتی و موثری در نجات جان بیمار خواهد داشت.

علت بروز آریتمی قلبی

هرچیزی که باعث نامنظم شدن ریتم قلب شود ممکن است باعث بوجود امدن آریتمی قلبی شود.

دلیل اصلی آریتمی قلبی اختلالات ساختاری قلب مانند بیماری‌ عروق کرونر، بیماری‌ مادرزادی، بیماری‌ دریچه‌ای قلب، بیماری‌ اولیه عضله قلب و … است.

عوامل دیگری نیز ممکن است باعث بروز آریتمی شوند. به عنوان مثال:

• زخم شدن قلب در اثر حمله قلبی
• تغییرات در ساختار قلب
• گرفتگی عروق قلب
• مصرف نوشیدنی الکلی
• مصرف سیگار
• بالا بودن فشار خون
• دیابت
• عملکرد نامنظم تیروئید
• تغییر ساختاری در قلب
• آپنه خواب
• سوء مصرف مواد مخدر
• استرس و اضطراب
• عوامل ژنتیکی

عوارض آریتمی قلبی

در برخی انواع آریتمی‌های قلبی، به‌ویژه زمانی که ضربان بسیار کند یا سریع و نامنظم می‌شود، احتمال بروز عوارض جدی افزایش می‌یابد.

یکی از مهم‌ترین این عوارض سکته مغزی است. آریتمی‌، به‌ویژه فیبریلاسیون دهلیزی، شرایطی ایجاد می‌کند که خون در دهلیزها راکد شده و احتمال تشکیل لخته بالا می‌رود.

اگر این لخته جدا شود و از طریق جریان خون به مغز برسد، مسیر خون‌رسانی بسته شده و سکته مغزی رخ می‌دهد.

این خطر در بیماران بالای ۶۵ سال بیشتر است.

برای کاهش احتمال تشکیل لخته، پزشک بسته به نوع آریتمی و میزان ریسک بیمار، ممکن است داروهای ضدانعقاد تجویز کند تا از آسیب‌های جدی به مغز یا سایر ارگان‌ها جلوگیری شود.

نارسایی قلبی نیز یکی دیگر از پیامدهای مهم آریتمی است.

وقتی قلب به دلیل برادیکاردی یا تاکیکاردی شدید قادر به پمپاژ مؤثر خون نباشد، بافت‌ها و ارگان‌ها خون‌رسانی کافی دریافت نمی‌کنند.

تداوم این وضعیت در بلندمدت می‌تواند موجب کاهش قدرت انقباض قلب و در نهایت نارسایی قلبی شود.

در برخی موارد، کنترل سرعت ضربان قلب یا درمان علت اصلی آریتمی به بهبود عملکرد قلب کمک کرده و امکان برگشت نسبی یا کامل توان پمپاژ را فراهم می‌کند.

این موضوع اهمیت تشخیص زودهنگام و درمان به‌موقع آریتمی را نشان می‌دهد.

تشخیص آریتمی قلبی

اگر علائم قلبی شما بیش از چند روز طول بکشد یا سابقه مرگ ناگهانی و غیرقابل توضیح در خانواده شما وجود داشته باشد، پزشک عمومی شما را به یک متخصص قلب ارجاع می دهد.

برای تشخیص آریتمی‌های خطرناک قلب، پزشک علائم و نشانه‌های شما را بررسی کرده و معاینه فیزیکی انجام می‌دهد.

آنها همچنین در مورد سابقه بیماری قلبی و بیماری تیروئید شما سؤال خواهند کرد، زیرا این بیماری‌ها خطر ابتلا به آریتمی را افزایش می‌دهند.

ممکن است مجموعه‌ای از آزمایش‌ها را برای نظارت بر فعالیت الکتریکی قلب شما و شناسایی انواع آریتمی‌ها توصیه کنند.

متخصص از ابزارهای تشخیصی زیر برای تشخیص بیماری استفاده می کند:

الکتروکاردیوگرام (ECG)

این آزمایش فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می کند، ریتم های غیر طبیعی (آریتمی) را نشان می دهد و گاهی اوقات می تواند آسیب به عضله قلب را تشخیص دهد.

تست استرس

به این تست تست تردمیل یا تست ورزش نیز می گویند.

این کار برای نظارت بر قلب شما هنگام راه رفتن روی تردمیل یا پدال روی دوچرخه ثابت انجام می شود.

پزشک همچنین تنفس و فشار خون شما را در طول تست ورزش کنترل خواهد کرد.

امکان دارد تست استرس برای تشخیص بیماری عروق کرونر یا تعیین سطوح ایمن ورزش بعد از حمله قلبی یا جراحی قلب مورد استفاده قرار می گیرد.

این آزمایش را می توان با استفاده از داروهای خاصی که به قلب استرس وارد می کنند، مانند ورزش انجام داد.

گاهی اوقات تست استرس اطلاعات ECG را همراه با تصاویر اولتراسوند از قلب جمع آوری می کند که به آن اکوکاردیوگرام ورزشی یا اکو استرس گفته می شود.

اکوکاردیوگرام ترانس توراسیک (یا اکو TTE)

اکو یک آزمایش غیرتهاجمی می باشد که از امواج صوتی برای ارزیابی حفره‌ها و دریچه‌های قلب و میزان پمپاژ آن استفاده می‌ کند.

امواج صوتی از اکو تصویری بی‌درنگ بر روی مانیتور ایجاد می‌کنند، زیرا یک کاوشگر اولتراسوند از پوست شما و روی قلب شما عبور می‌کند و اطلاعات مختلفی را جمع‌آوری می‌کند.

اکوکاردیوگرافی ترانس مری (TEE)

این آزمایش شبیه اکوکاردیوگرام ترانس قفسه سینه است، اما برای کمک به آرامش شما با دارو انجام می شود.

این آزمایش تهاجمی در نظر گرفته می شود زیرا یک پروب در بدن شما قرار می گیرد و شما یک پروب کوچک به اندازه انگشت شست خود را می بلعید.

کاوشگر از طریق مری که مستقیماً در پشت قلب قرار دارد، عبور می کند.

این روش به پزشک اجازه می دهد تا نسبت به یک اکوکاردیوگرافی استاندارد که روی پوست قفسه سینه انجام می شود، نگاه دقیق تری به ساختار و عملکرد قلب داشته باشد.

در نتیجه می تواند ساختار و عملکرد دریچه های قلب را بهتر ببیند و لخته های خونی که ممکن است در قلب وجود داشته باشد را ببیند.

اسکن توموگرافی گسیل پوزیترون (PET)

یک اسکن هسته ای است که اطلاعاتی در مورد جریان خون از طریق عروق کرونر به عضله قلب ارائه می دهد.

اسکن PET F-18 FDG (fluorodeoxyglucose)

اسکن تخصصی PET از گلوکز رادیواکتیو استفاده می کند تا به اینکه آیا هر ناحیه خاصی از بافت قلب آسیب دائمی دارد یا خیر مشخص کند.

پزشک شما ممکن است پس از حمله قلبی از آن استفاده کند تا تشخیص دهد کدام روش‌ها مانند آنژیوپلاستی، استنت گذاری یا جراحی بای پس ممکن است مفید باشد.

تکنسین محلول گلوکز را از طریق IV به خون شما تزریق می کند.

سپس یک دوربین ویژه از جایی که محلول در قلب شما جمع می شود عکس می گیرد.

هولتر مانیتور

این آزمایش از یک دستگاه ECG کوچک، قابل حمل با باتری استفاده می کند.

قطعات کوچک دستگاه (الکترودهای سیمی) به پوست روی قلب وصل می شود.

مانیتور ضربان قلب شما را به مدت 24 تا 48 ساعت در طول فعالیت های عادی ثبت می کند.

در پایان بازه زمانی، مانیتور به دفتر ارائه دهنده بازگردانده می شود و داده ها خوانده و ارزیابی می شوند.

برخی از مانیتورهای هولتر را می توان تا 2 هفته استفاده کرد.

تست میز شیب

در این روش، پزشک نوار قلب و فشار خون را به شما متصل می کند، سپس به میزی بسته می شوید که شما را از حالت درازکش به حالت ایستاده کج می کند.

این آزمایش برای تعیین اینکه آیا شما در معرض خطر افت ناگهانی فشار خون در هنگام ایستادن یا ضربان نبض آهسته هنگام تغییر وضعیت هستید یا خیر، استفاده می شود.

اگر اغلب غش می کنید، امکان دارد به این آزمایش نیاز داشته باشید.

آزمایش و نقشه‌برداری الکتروفیزیولوژیک

در این تست، پزشک شما مجموعه‌ای از لوله‌های نازک و انعطاف‌پذیر را که الکترودهایی در نوک آنها قرار دارد، از طریق رگ‌های خونی شما به قسمت‌های مختلف قلبتان هدایت می‌کند.

پس از قرار گرفتن کاتترها در محل، کاتترها می‌توانند فعالیت الکتریکی قلب شما را ثبت کنند.

علاوه بر این، متخصص قلب شما می‌تواند از الکترودهایی در نوک کاتترها برای تحریک الکتریکی قلب شما برای ایجاد آریتمی استفاده کند.

این می‌تواند به پزشک شما کمک کند تا علت آریتمی را شناسایی کرده و یک درمان را انتخاب کند.

پزشک شما همچنین ممکن است از این تست برای بررسی شرایط پرخطر استفاده کند.

روش های درمان آریتمی قلبی

بعید است فردی با قلب سالم و کارآمد، مدت زیادی با آریتمی زندگی کند، زیرا معمولاً خیلی سریع درمان می‌شود.

با این حال، اگر آریتمی ناشی از یک عامل خارجی مانند داروها یا شوک الکتریکی باشد، وضعیت کاملاً متفاوت است.

آریتمی‌های قلبی حتی ممکن است ناشی از برخی نارسایی‌های قلبی باشند و درمان آریتمی‌ها در چنین شرایطی باید جدی گرفته شود.

بسته به شدت و علت اصلی، از روش‌های درمانی مختلفی برای مدیریت آریتمی‌های قلبی استفاده می‌شود.

با توجه به دلیل بوجود آمدن آریتمی قلبی درمان متفاوت است و شامل دارو درمانی، تغییر در سبک زندگی، و جراحی است پس حتما به متخصص قلب و عروق حاذق و با تجربه ای همچون دکتر صدف اصفهانی مراجعه نمایید تا بهترین روش درمان آریتمی قلبی برای شما انتخاب شود.

دارو درمانی برای آریتمی قلب

داروهای مختلفی برای درمان آریتمی وجود دارد، از آنجایی که هر فرد متفاوت است، ممکن است لازم باشد چندین دارو و دوز را امتحان کنید تا بهترین قرص آریتمی قلب را پیدا کنید.

انواع مختلفی از داروها برای درمان آریتمی قلب استفاده می شود که شامل موارد زیر می باشد.

داروها های ضدآریتمی می‌ توانند ضربان قلب را کنترل کرده و به تنظیم ریتم طبیعی قلب کمک کنند.

داروهای ضد انعقاد از لخته شدن خون جلوگیری کرده و سکته حاد قلبی را کاهش می‌ دهند.

داروهای ضد آریتمی داروهایی هستند که برای تبدیل آریتمی به ریتم سینوسی (ریتم طبیعی) یا جلوگیری از آریتمی استفاده می شوند.

داروهای ضد انعقاد یا ضد پلاکت مانند وارفارین (رقیق کننده خون) یا آسپرین خطر تشکیل لخته یا سکته مغزی را کاهش می دهند.

داروهایی که برای درمان بیماری های مرتبطی که پتانسیل ایجاد ریتم غیر طبیعی قلب را دارند استفاده می شود.

دانستن موارد زیر مهم است:

• نام داروهای شما
• دلیل مصرف آنها
• زمان و تعداد دفعات مصرف آنها

کاردیوورژن الکتریکی برای درمان آریتمی قلب

در افرادی که سابقه آریتمی‌های نامنظم یا مداوم دارند، امکان دارد ریتم قلب تنها با دارو به حالت عادی بازنگردد.

انجام کاردیوورژن توسط پزشک متخصص همچون دکتر صدف اصفهانی با بیهوشی کوتاه مدت در اتاق عمل باید انجام شود.

در این روش پزشکان شوک الکتریکی کنترل شده‌ای به قلب وارد کرده که باعث تنظیم شدن دوباره ریتم قلب می‌ شود.

عمل سوزاندن رگ قلب

در این روش پزشکان رگ قلب را توسط گرما، سرما یا انرژی فرکانس رادیویی برای تخریب بافتی که باعث سیگنال غیر طبیعی در قلب می‌ شود، می‌ سوزانند.

فرسایش کاتتر

در طول فرسایش کاتتر، انرژی الکتریکی با فرکانس بالا از طریق یک کاتتر به ناحیه کوچکی از بافت داخل قلب که باعث ریتم غیر طبیعی قلب می شود، ارسال می شود.

این انرژی مسیر ریتم غیرطبیعی را قطع می کند، ابلیشن را می توان برای درمان اکثر SVT ها، فلوتر دهلیزی و برخی تاکی کاردی های دهلیزی و بطنی استفاده کرد.

برای قطع مسیر الکتریکی بین دهلیزها و بطن ها، به ویژه برای افراد مبتلا به فیبریلاسیون دهلیزی استفاده می شود.

ابلیشن کاتتر معمولاً با سایر روش های درمانی ترکیب می شود تا بهترین نتیجه را به دست آورد.

ضربان‌ساز قلب

دستگاهی قابل کاشت است که به کنترل ضربان قلب نامنظم کمک می‌کند.

در این روش، یک دستگاه کوچک با استفاده از یک برش بسیار کوچک، زیر پوست نزدیک استخوان ترقوه قرار داده می‌شود.

یک سیم عایق‌دار از ضربان‌ساز به قلب متصل می‌شود و برای همیشه در آنجا باقی می‌ماند.

هنگامی که ضربان‌ساز قلب، ریتم غیرطبیعی را تشخیص می‌دهد، سیگنال‌های الکتریکی را به قلب می‌فرستد تا آن را تحریک کرده و ریتم طبیعی آن را بازیابی کند.

ICD

پزشکان از این روش زمانی استفاده می‌کنند که فرد در معرض خطر آریتمی‌های خطرناک در حفره‌های پایینی قلب، مانند تاکی‌کاردی یا فیبریلاسیون بطنی باشد.

اگر فردی دچار ایست قلبی شده باشد یا در معرض خطر آن باشد، پزشک به احتمال زیاد از ICD استفاده خواهد کرد.

icd دستگاهی کوچک است که در قفسه سینه قرار می‌گیرد و ضربان نامنظم قلب را کنترل می‌کند.

ICD دستگاهی باتری‌دار است که مانند ضربان‌ساز، زیر پوست، نزدیک ترقوه کاشته می‌شود.

این دستگاه توانایی کنترل ریتم قلب را دارد و در زمانی که ریتم قلب غیرطبیعی و بسیار سریع شود، می تواند تشخیص دهد.

دستگاه ICD با ارسال انرژی به عضله قلب باعث می شود تا قلب به ریتم عادی دوباره منقبض شود.

ICD به طور مداوم ریتم قلب بیمار را کنترل می‌کند و در صورت تشخیص ریتم غیرطبیعی، شوک‌های الکتریکی کم‌انرژی یا پرانرژی به قلب می‌فرستد تا آن را اصلاح کند.

این دستگاه از بروز آریتمی جلوگیری نمی‌کند، بلکه پس از وقوع، آنها را متوقف می‌کند.

پیس میکر

نوعی دستگاه کوچک است که در قفس سینه قرار می‌گیرد تا با ارسال سیگنال ضربان قلب را منظم کند.

عمل جراحی قلب باز

این جراحی برای درمان بیماری های قلبی که باعث آریتمی می‌شوند صورت می‌ گیرد.

روش Maze نوعی جراحی می باشد که برای اصلاح فیبریلاسیون دهلیزی مورد استفاده قرار‌ گرفته می شود.

در طی این روش، یک سری برش در دهلیز راست و چپ به وجود می آید تا محرک‌های الکتریکی در مسیرهای تعریف‌ شده محصور شوند.

راهکارهای ضروری برای آمادگی قبل از ویزیت متخصص قلب

• بررسی محدودیت‌های غذایی یا ناشتایی
• یادداشت علائم و نشانه‌های اخیر
• نوشتن سابقه خانوادگی بیماری‌ها
• تهیه فهرست داروها و مکمل‌های مصرفی
• بردن همراه برای دریافت بهتر توضیحات
• آماده کردن فهرست سوالات و اولویت‌بندی آن‌ها

پیشگیری از آریتمی قلبی

عوامل مختلفی وجود دارند که می‌ توانند ریتم قلب را مختل کرده و باعث آریتمی قلبی شوند.

روش های بسیاری برای پیشگیری از این عارضه وجود دارد. مانند:

• عدم مصرف سیگار، مواد مخدر و الکل
• رژیم غذایی سالم و سرشار از سبزیجات
• مصرف کردن امگا3
• ورزش کردن
• کنترل استرس
• محدود کردن کافئین
• کنترل کلسترول و فشار خون

خطرات آریتمی قلبی

آریتمی قلبی زمانی خطرناک می‌شود که ریتم نامنظم ضربان باعث اختلال در پمپاژ مؤثر خون در بدن شود.

در این حالت، اندام‌های حیاتی مانند مغز و کلیه‌ها ممکن است به اندازه کافی خون و اکسیژن دریافت نکنند.

اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، فرد دچار ضعف، سرگیجه، بی‌هوشی یا حتی افت شدید فشار خون می‌شود.

در برخی موارد، این ناهماهنگی ریتمی می‌تواند به ایست قلبی ناگهانی منجر شود که یکی از جدی‌ترین پیامدهای آریتمی است.

یکی دیگر از خطرات مهم آریتمی، تشکیل لخته خون در قلب است.

در آریتمی‌هایی مانند فیبریلاسیون دهلیزی، خون در دهلیزها به‌درستی تخلیه نمی‌شود و تجمع آن احتمال ایجاد لخته را افزایش می‌دهد.

این لخته‌ها ممکن است از قلب جدا شده و به سمت مغز حرکت کنند، که در نتیجه سکته مغزی رخ می‌دهد.

سکته‌ی ناشی از آریتمی معمولاً شدیدتر است و می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری داشته باشد.

از سوی دیگر، آریتمی‌های شدید ممکن است باعث نارسایی قلبی شوند. وقتی قلب نتواند ریتم طبیعی خود را حفظ کند، کارایی عضله قلب کاهش می‌یابد و در طول زمان عضله ضعیف‌تر می‌شود.

این وضعیت باعث تجمع مایعات در ریه‌ها، تورم پاها و احساس تنگی نفس می‌شود.

در بلندمدت، اگر درمان مناسب انجام نشود، نارسایی قلبی می‌تواند کیفیت زندگی را به‌شدت کاهش دهد.

در مجموع، خطرات آریتمی قلبی به نوع و شدت آن بستگی دارد، اما در همه موارد باید آن را جدی گرفت.

تشخیص زودهنگام، بررسی دقیق توسط پزشک متخصص قلب و رعایت سبک زندگی سالم می‌تواند از بسیاری از عوارض خطرناک این اختلال جلوگیری کند.

سوالات متداول درباره آریتمی های قلبی

در این بخش به برخی سوالات متداول درباره آریتمی های قلبی می‌پردازیم.

آیا کنترل استرس به درمان آریتمی کمک می‌کند؟

مدیریت استرس گام مهمی در حفظ سلامت قلب می باشد، تکنیک‌های کاهش استرس به پیش‌گیری یا درمان آریتمی قلبی کمک می‌کنند.

بعضی از روش های مدیریت و کاهش استرس عبارتند از یوگا، مدیتیشن یا ذهن‌آگاهی و تکنیک‌های آرامش‌بخش.

آیا آریتمی می‌تواند باعث ایست قلبی شود؟

بله، بعضی از آریتمی‌های شدید، به‌ویژه فیبریلاسیون بطنی، می‌توانند باعث ایست قلبی ناگهانی بشود.

در این حالت، قلب دیگر قادر به پمپاژ مؤثر خون نمی باشد و فرد در عرض چند دقیقه بیهوش می‌شود.

این وضعیت نیازمند احیای فوری و دفیبریلاسیون می باشد و در صورت تاخیر در درمان و ازدست دادن زمان طلایی می توان باعث مرگ شد.

آیا افراد جوان هم ممکن است دچار آریتمی شوند؟

بله، اگرچه آریتمی‌ها در سنین بالا بسیار شایع تر می باشد، اما افراد جوان نیز امکان دارد به دلیل مشکلات مادرزادی، ژنتیکی یا استرس شدید دچار آریتمی شوند.

ورزشکاران حرفه‌ای هم گاهی دچار آریتمی می‌شوند، بررسی تخصصی در این افراد برای پیشگیری از خطرات ناگهانی بسیار مهم می باشد.